سهام چیست ؟

مطابق تعریف ماده ی 24 قانون تجارت ( مبحث شرکتهای سهامی) سهم ( که جمع آن سهام است ) قسمتی است از سرمایه ی شرکت های سهامی که میزان مشارکت , تعهدات و منافع صاحب آن را در شرکت سهامی مشخص می کند.

در حقیقت قطعات سهام هستند که سرمایه و اعتبار اولیه ی یک شرکت سهامی را تشکیل می دهند و ستون های مالی شرکت را می سازند.

ورود سهام به شرکت ممکن است به صورت نقدی یا غیرنقدی باشد.

نقدی مانند : پول – انواع اوراق بهادار – اوراق سهام  و …

غیرنقدی مانند : زمین – ملک – آپارتمان – خودرو و …

در شرکت های سهامی در حقیقت با واگذاری بخشی از مالکیت شرکت به خریداران سهام در ازای فروش سهام به آنها , سرمایه ی شرکت تأمین می شود.

این واگذاری از طریق پذیره نویسی سهام و عرضه و فروش اوراق سهام صورت می گیرد که تابع قوانین خاصی می باشد که شرح آن در قانون تجارت به تفصیل بیان شده است.

سهام شرکت های سهامی به دو صورت عادی و ممتاز عرضه می شود که سهام عادی در دو شکل بانام و بی نام ارائه می گردد.

اوراق سهام چیست ؟

در غالب ورقه هایی متحدالشکل و چاپ شده ارائه می شود که حاوی اطلاعاتی از قبیل شماره ی ثبت شرکت , نام و مشخصات کامل شرکت ( موضوع – نام – آدرس – اعضا ) , نام و مشخصات کامل دارنده ی سهام ( در صورتی که بانام باشد ) و درج میزان مبلغ اسمی سهام به صورت خوانا و مشخص می باشد که باید حتما دارای ترتیب مرتب و مشخص و شماره گذاری ترتیبی باشد.

ورقه ی سهام حداقل باید حاوی امضای 2 نفر باشد که طبق اساسنامه ی شرکت سهامی جهت این امر انتخاب شده اند و ذکر نوع سهام و قید تاریخ الزامی است .

در صورتی که شرکت سهامی با مدت زمان محدود تأسیس می شود ذکر این مدت زمان هم در ورقه ی سهام الزامی است.

مادامی که یک شرکت سهامی به طور کامل به مرحله ی پایانی ثبت خود نرسیده است و تمامی مراحل قانونی مورد نیاز را به طور کامل سپری نکرده است حق انتشار و صدور ورقه ی سهام یا گواهی نامه ی موقت سهام را به هیچ وجه ممکن ندارد و در صورت تخلف از این امر صادرکنندگان تحت پیگرد قانونی قرار می گیرند .

پس قبل از اقدام به خرید ورقه ی سهام حتما از ثبت نهایی و کامل شرکت سهامی صادرکننده ی ورقه مطلع شوید و شماره ی ثبتی شرکت را از مراجع مربوطه استعلام کنید.

گواهی نامه ی موقت سهام چیست ؟

گاهی ممکن است شرکت سهامی به صورت کامل به ثبت رسیده است و شماره ی ثبتی هم دریافت داشته ولی اوراق سهام آن جهت عرضه و فروش آماده نیست یا هنوز به چاپ نرسیده است در این صورت شرکت سهامی می تواند مطابق ماده ی 27 قانون تجارت که جهت این موضوع پیش بینی شده است اقدام به عرضه و فروش گواهی نامه ی موقت سهام کند و آن را تا زمان آماده شدن اوراق اصلی تسلیم خریدار نماید.گواهی نامه ی موقت سهام تا زمانی که اوراق اصلی آماده شود و به خریدار واگذار شود اعتبار قانونی دارد و در حکم اوراق اصلی است.

باید تذکر داد در گواهی نامه ی موقت سهام هم قید تمامی مواد مندرج در اوراق اصلی که پیشتر ذکر شد الزامیست.

پس از گذشت مدت زمان 1 سال از زمان عرضه ی گواهی نامه ی موقت سهام و پرداخت کامل مبلغ اسمی سهام از جانب سهامدار , شرکت سهامی موظف است اوراق اصلی سهام را صادر کند و پس از استرداد و ابطال گواهی نامه ی موقت سهام , اوراق اصلی را تسلیم سهامدار نماید.

مبلغ اسمی سهام چقدر است ؟

در شرکت های سهامی  عام مبلغ اسمی هر سهم نباید از ده هزار ریال (10/000 )تجاوز کند ولی در شرکت های سهامی خاص میزان مبلغ اسمی سهام نامحدود می باشد.

 

نکته : در شرکت سهامی خاص اوراق سهام قابل چاپ نیست و اوراق سهام چاپ شده ی متحدالشکل فقط مختص شرکت سهامی عام می باشد.

سهام عادی

که بیان کردیم در دو شکل با نام و بی نام عرضه میشود که توضیح هریک بدین شرح است:

1- سهام بانام

این نوع از سهام فقط به نام شخص افراد خریدار سهام صادر می گردد و نام و مشخصات افراد مالک سهام در ورقه ی سهام یا اساسنامه ی شرکت سهامی به وضوح مشخص است.

نقل و انتقال آن تابع قوانین و مقررات خاصی می باشد و در زمان انتقال و واگذاری آن به دیگران باید به میزان 4 درصد ارزش مبلغ اسمی سهام حق مالیات پرداخت شود.

خریدار و دارنده ی سهام در حقیقت مالک و صاحب بخشی از شرکت سهامی شناخته می شود و مسئولیت تمامی جنبه های آن را می پذیرد.

– مشارکت در سود و منافع شرکت

– داشتن حق رأی در هیئت مدیره

– مشارکت در ضرر و زیان و خسارات شرکت

– پذیرش مسئولیت کیفری و قروض و تعهدات شرکت در هنگام بروز مشکلات مالی به میزان سهام خود

در هنگام عرضه و فروش سهام شرکت سهامی حتما باید توجه کرد که تا سقف سرمایه ی ثبت شده , شرکت مجاز به واگذاری و فروش اوراق سهام می باشد و بیشتر از سقف این سرمایه مجاز به واگذاری نیست.به عبارتی میزان سهام عرضه شده برای فروش نباید از میزان سرمایه ی اولیه ی تعریف شده در اساسنامه ی شرکت سهامی تجاوز کند.

2- سهام بی نام

مطابق ماده ی 39 قانون تجارت سهام بی نام به شکل  اسناد در وجه حامل تنظیم می شود و دارنده ی آن صاحب آن سند شناخته می شود.سهام بی نام در زمره ی اوراق بهادار شناخته می شود و طریقه ی نقل و انتقال این سهام از قاعده ی قبض و اقباض اسناد در وجه حامل پیروی می کند.

 

سهام ممتاز ( Preferred Shares )

سهام ممتاز نوعی از انواع سهام می باشد که صاحب آن از امتیازات و مزایای ویژه و بالاتری نسبت به سهامداران عادی شرکت برخوردار است .

در واقع سهام ممتاز , برخی از ویژگی های اوراق قرضه هم دارا می باشد که جنبه ی ارزشمند بودن آن را به مراتب افزایش می دهد.مبلغ اسمی این نوع سهام با ضرایب 2 , 4 , 6 و غیره محاسبه می شود  و در صورت انحلال و ورشکستگی شرکت سهامی دارنده ی سهام ممتاز درصورتی که حق پرداخت وی به تعلیق افتاده باشد در  توزیع دارایی های شرکت میان اعضا از حق اولویت و تقدم برخوردار خواهد بود.

سهام ممتاز شرکت سهامی برخلاف سهام عادی دارای سود تضمین شده می باشد که در مواعد مقرر به طور ثابت پرداخت می شود  و صاحب آن حتی در زمانی که شرکت دچار ضرر و زیان شده می تواند تقاضای سود تضمین شده ی خود را کند و در برخی شرایط خاص علاوه بر سود تضمین شده ممکن است مزایا و منافع مالی دیگری هم عایدش گردد.

باید گفت دارندگان سهام ممتاز در جلسات هیئت مدیره از حق رأی بیشتری برخوردارند و در موعد پرداخت سودهای شرکت از حق اولویت برخوردار هستند.

نکته: سهام ممتاز فقط مختص خود شرکت سهامی بوده و در بازار بورس و اوراق بهادار فقط سهام عادی دادوستد می شود.

نقل و انتقال سهام با نام

نقل و انتقال سهام بانام باید در دفتر ثبت سهام شرکت سهامی به ثبت برسد و طی آن انتقال دهنده ی سهام و گیرنده ی سهام یا وکلای انتخابی شان دفتر ذکر شده را با قید تاریخ حتما باید امضا کنند.

در صورتی که تمام مبلغ اسمی سهام به طور کامل به حساب شرکت پرداخت نشده است حتما باید نشانی کامل آدرس گیرنده ی سهام در دفتر ثبت سهام شرکت قید شود و به امضای فرد یا وکیل انتخابی اش برسد.

لازم به ذکر است کلیه ی تعهدات ناشی از خرید سهام پس از نقل و انتقال سهام نیز پابرجاست و تمامی آن به گیرنده ی سهام منتقل می شود و در این حالت انتقال دهنده دیگر مسئولیتی در این زمینه نخواهد داشت.

هرگونه تغییر آدرس و مکان گیرنده ی سهام باید فورا در دفتر ثبت سهام شرکت ثبت شود و به امضای فرد یا وکیل او برسد.

هرگونه نقل و انتقالی که خارج از این تشریفات مقرر صورت بگیرد فاقد اعتبار قانون می باشد و از درجه ی اعتبار ساقط است.

در نقل و انتقال سهام بانام هر شخص حقیقی یا حقوقی می تواند گیرنده و خریدار سهام باشد و منع قانونی در این مورد وجود ندارد.

فقط

در شرکت های سهامی خاص که تعداد شرکا و اعضا کم است می توان در واگذاری سهام و ورود افراد بیگانه به شرکت محدودیت ایجاد کرد و این تصمیم می تواند به عنوان موضوع یکی از مفاد اساسنامه ی شرکت قرار بگیرد که واگذاری و نقل و انتقال سهام منوط به تصمیم و تأیید مجمع عمومی یا هئیت مدیره ی شرکت سهامی باشد.

نقل و انتقال سهام بی نام

همانطور که قبلا در تعریف سهام بی نام ذکر کردیم مطابق ماده ی 39 قانون تجارت سهام بی نام به شکل سند در وجه حامل و بدون قید نام صاحب و دارنده ی آن تنظیم و عرضه می شود و دارنده ی آن در هر زمان و مکان صاحب و مالک برگه ی سهام شناخته خواهد شد و به دنبال آن حقوق و تکالیفی که به صاحب برگه ی سهام بی نام تعلق می گیرد برگرفته از در دست داشتن و قبض برگه ی سهام است و مطابق مقررات قبض و اقباض اسناد در وجه حامل قابل نقل و انتقال به دیگر اشخاص می باشد.

نقل و انتقال کلیه ی اسناد در وجه حامل تابع مقررات مواد 320 به بعد قانون تجارت است و در صورت بروز هرگونه مشکل باید به این مواد قانونی رجوع کرد.

مطابق مندرجات ماده ی 30 لایحه ی قانونی مصوب 1347 در بیان شرایط سهام بی نام آمده است: مادامی که تمام مبلغ اسمی هر سهم پرداخت نشده صدور ورقه ی سهام بی نام یا گواهی نامه ی موقت سهام بی نام ممنوع است و به تعهد کننده ی اینگونه سهام گواهینامه ی موقت سهام بانام داده خواهد شد که نقل و انتقال آن تابع مقررات مربوط به سهام بانام است.

از مفهوم این ماده  2 نتیجه استنباط می شود  :

1- در واگذاری و یا خرید اینگونه سهام پرداخت کامل کل مبلغ سهام ضرورت دارد چرا که از نوع بی نام است و شرکت نمی داند بابت مبلغ وصول نشده ی سهام به کجا و چه کسی مراجعه کند.پس خریداران و گیرندگان اینگونه سهام تعهدی مبنی بر پرداخت الباقی مبلغ اسمی سهام نخواهند داشت و مبلغ کل برگه قبلا به طور کامل پرداخت شده است.

2- شرکت سهامی به هیچ عنوان در ابتدای امر نمی تواند اقدام به عرضه و فروش سهام بی نام کند و چنان که در هنگام پذیره نویسی سهام شرکت صدور و واگذاری سهام بی نام را متعهد گردد ابتدا باید سهام بانام صادر کند و پس از دریافت کامل کل مبلغ اسمی سهام بانام ( تا میزان پر شدن سقف سرمایه ی شرکت و تکمیل آن ) اقدام به عرضه و فروش سهام بی نام نماید.

باید گفت گواهی نامه ی موقت سهام بی نام در حکم سهام بی نام است و مشمول مقررات مالیات بر درآمد اینگونه سهام خواهد شد. ( ماده ی 48 و تبصره ی آن از قانون مالیات های مستقیم مصوب 1366/3/12 )

 

تبدیل سهام بی نام به سهام بانام

مطابق مندرجات مواد 44 – 45 – 46 – 48 – 49 – 50 لایحه قانونی مصوب سال 1347 شرایطی برای نحوه ی تغییر سهام بی نام به بانام در نظر گرفته شده که بدین شرح است:

تبدیل سهام بی نام به بانام زمانی صورت می گیرد که شرکت بنا بر برخی مصالح اقتصادی می خواهد سهامدارانی را که سهام بی نام شرکت در دست آنهاست شناسایی و مشخص کند.زمانی که شرکت تصمیم به تبدیل سهام بی نام خود به بانام می گیرد چون این تصمیم منوط به تغییر در مندرجات مفاد اساسنامه ی شرکت می باشد مجمع عمومی فوق العاده تشکیل می شود و کلیه ی تصمیمات و تغییرات شرکت پس از صورت جلسه شدن باید در مرجع ثبت شرکتها ثبت گردد و پس از آن خلاصه ی تغییرات با تاریخ در روزنامه ی کثیرالانتشار مورد استفاده ی شرکت چاپ و آگهی شود.

 

برای این کار قبل از هر چیز شرکت ابتدا باید بر اساس دستور ماده ی 44 که قبلا ذکر کردیم اقدام به چاپ آگهی دعوت خود در روزنامه ی کثیرالانتشار مورد استفاده ی شرکت نماید و آگهی فراخوان دعوت خود را در 3 نوبت به فواصل 5 روز به کلیه ی سهامداران شرکت که سهام بی نام شرکت در دست آنهاست اعلام نماید که در مهلت مقرری که نباید کمتر از 6 ماه از درج اولین آگهی باشد جهت تبدیل سهام بی نام خود به بانام به دفتر مرکزی شرکت مراجعه کنند.حتما باید در این آگهی درج شود که پس از گذشتن مهلت مزبور و اتمام آن کلیه ی سهام بی نام شرکت باطل و از درجه ی اعتبار قانونی ساقط است.

چند نکته 

1- شرکت موظف است کلیه ی سهام بی نام تسلیم نشده را که سهامداران در مهلت قانونی اعلام شده در آگهی به دفتر شرکت مراجعه نکرده اند ابطال و برابر تهداد آن سهام بانام صادر کند.

2- امکان قانونی واگذاری و فروش سهام بانام صادر شده وجود دارد شرکت می تواند به این امر اقدام کند.

3- شرکت موظف است مبلغ مازاد حاصل از فروش سهام بانام جایگزین شده را پس از کسر هزینه های معمول و جاری در یک حساب بانکی به اسم شرکت با سود دهی مشخص تودیع کند.

4- چنان چه پس از گذشت مدت زمان 10 سال صاحبان سهام بی نام باطل شده به دفتر شرکت مراجعه ننمودند شرکت باید اینمبلغ را به حساب خزانه ی دولت منتقل کند.

5- جهت فروش این نوع سهام بانام جایگزین شده شرکت های سهامی عام آن را جهت فروش از طریق بورس عرضه می کنند و چنان که در بورس پذیرفته نشد یا سهام مربوط به شرکت سهامی خاص بود از طریق حراج فروخته خواهد شد.

تبدیل سهام بانام به سهام بی نام

شرکت سهامی ممکن است عرضه ی سهام بی نام را در اساسنامه ی خود پیش بینی کند ولی به علت اینکه ممکن است تمام مبلغ سهام بی نام از طرف سهامداران تأدیه نشود ( به علت عدم شناسایی صاحبان سهام بی نام ) در ابتدای امر مجبور است فقط سهام با نام عرضه کند و پس از آن که کل مبلغ سهام با نام به حساب شرکت پرداخت شد جهت تسهیل در فروش مجدد سهام و نقل و انتقال آسان آن این بار می تواند اقدام به عرضه ی سهام بی نام کند و بخشی از سهام بانام شرکت را به سهام بی نام تبدیل نماید.

قبل از هر چیز مجمع عمومی فوق العاده جهت این تصمیم و اعمال آن در مفاد اساسنامه ی شرکت سهامی تشکیل می شود و پس از تهیه ی صورت جلسه نسخه ای از آن جهت ثبت تسلیم مرجع ثبت شرکتها می شود و خلاصه ی تصمیم مجمع نیز در روزنامه ی کثیرالانتشار مورد استفاده ی شرکت باید به چاپ برسد.

جهت انجام این تصمیم شرکت سهامی موظف است ابتدا آگهی فراخوان عمومی خود را در روزنامه ی کثیرالنتشار مورد استفاده ی شرکت چاپ نماید و با در نظر گرفتن مهلت زمانی که نباید کمتر از 2 ماه از درج این آگهی باشد به صاحبان سهام بانام این امکان را بدهد که برای تبدیل سهام بانام خود به سهام بی نام به دفتر مرکزی شرکت مراجعه کنند.

چنان که مهلت مذکور تمام شد و عده ای از صاحبان سهام بانام برای تبدیل سهام خود به دفتر مرکزی شرکت مراجعه نکردند شرکت سهامی موظف است برابر تعداد سهام تبدیل نشده سهام بی نام صادر کند و در دفتر مرکزی شرکت نگاه دارد.در صورت مراجعه ی صاحبان سهامی که قبلا مراجعه نکرده اند, سهام بانام آنان مسترد و ابطال می شود و سهام بی نام جایگزین شده تسلیم آنها می گردد.

2017-02-14T14:49:03+00:00 دیدگاه‌ها برای سهام چیست ؟ بسته هستند